Kontrolowaniem suplementów diety w Polsce zajmuje się Główny Inspektorat Sanitarny (GIS)
Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będącym skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych, lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy, lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzanym do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie [1]. Tak brzmi definicja suplementu diety według GIS.
Światowy i polski rynek suplementów diety.
Wielkość światowego rynku suplementów diety została wyceniona na 151,9 mld USD w 2021 r. i oczekuje się, że w latach 2022-2030 będzie wzrastać w tempie skumulowanej rocznej stopy wzrostu wynoszącej 8,9% [2]. Wartość rynku suplementów w Polsce w 2021 roku, według raportu PMR była szacowana na 6 mld zł [3].
Niska świadomość ryzyka wśród konsumentów
Jak pokazuje literatura naukowa, świadomość ryzyka jest niska. W wyniku mylnego wrażenia, że stosowanie produktów pochodzenia naturalnego ma mniej skutków ubocznych niż stosowanie leków syntetycznych, konsumenci oceniają ryzyko związane ze stosowaniem suplementów diety jako niskie.
Co więcej, samodzielne przyjmowanie suplementów diety bez porady lekarza jest powszechne nie tylko u osób zdrowych, ale także wśród różnych grup pacjentów [4].
Zanieczyszczenia suplementów diety - czy jest się czego obawiać? Wyniki kontroli rynku suplementów w Polsce
W latach 2017-2020 w Głównym Inspektoracie Sanitarnym złożono blisko 63 tys. powiadomień o wprowadzeniu lub zamiarze wprowadzenia do obrotu nowego suplementu diety. GIS poddał analizie zaledwie 11% z nich. Z tego proces weryfikacji zakończono w przypadku nieco ponad połowy z nich. Dla porównania w latach 2013-2015 zgłoszono w GIS od 9 do 12 tys. nowych suplementów, więc widać wyraźną tendencję wzrostową.
Weryfikacja niektórych powiadomień ciągnęła się latami. Najdłuższe analizy trwały od dwóch do niemal 14 lat i do dnia zakończenia kontroli NIK w maju 2021 r. wyniki badań wciąż nie były znane. Poddane weryfikacji produkty, mogły być przez ten czas dostępne i sprzedawane na rynku. Sprzedaż suplementów w Polsce można rozpocząć z chwilą złożenia w Głównym Inspektoracie Sanitarnym powiadomienia o wprowadzeniu lub zamiarze wprowadzenia na rynek nowego produktu [5].
Czy to oznacza, że suplementy diety kategorycznie są złe i nie należy ich przyjmować?
Absolutnie nie, wiele z nich może być pomocnych czy to w osiągnięciu lepszych wyników sportowych, czy to we wsparciu naszego zdrowia. Przykładem może być choćby suplementacja witaminy D, o którą w Polsce powinniśmy dbać w okresie jesienno-zimowym a niektórzy nawet cały rok.
W ramach zmniejszenia ryzyka zanieczyszczeń warto rozważyć kupno suplementów w formie leków bez recepty, które to są ściśle kontrolowane. Jednak nie zawsze jest to możliwe. Żeby zmniejszyć ryzyko, warto ograniczyć się w suplementacji do substancji, których wprowadzenie jest przemyślane i poparte konkretną potrzebą a sam zakup dokonywać u firm z odpowiednią renomą.
Literatura:
- Szczegółowe wymagania prawne dotyczące suplementów diety – gov.pl
- Dietary Supplements Market Size, Share & Trends Analysis Report By Ingredient (Vitamins, Minerals), By Form, By Application, By End User, By Distribution Channel, By Region, And Segment Forecasts, 2022 – 2030
- Rynek suplementów diety w Polsce Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2022-2027
- João Guilherme Costa, Bojana Vidovic, Nuno Saraiva, Maria do Céu Costa, Giorgia Del Favero, Doris Marko, Nuno G. Oliveira & Ana Sofia Fernandes (2019) Contaminants: a dark side of food supplements?, Free Radical Research, 53:sup1, 1113-1135
- Informacja o wynikach kontroli WPROWADZANIE DO OBROTU SUPLEMENTÓW DIETY – LLO.430.005.2021 Nr ewid. 160/2021/P/21/078/LLO